Τι είναι η διαφραγματοκήλη;
Η διαφραγματοκήλη (κήλη του οισοφαγικού τρήματος) είναι η προβολή τμήματος του στομάχου —και σπανιότερα άλλων κοιλιακών οργάνων— προς τον θώρακα, μέσω του διευρυμένου οισοφαγικού τρήματος του διαφράγματος. Το διάφραγμα είναι ο μυς που χωρίζει τη θωρακική από την κοιλιακή κοιλότητα.
Σχετίζεται στενά με τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, καθώς η μετατόπιση της γαστροοισοφαγικής συμβολής διαταράσσει τον φυσιολογικό αντιπαλινδρομικό μηχανισμό.
Πόσο συχνή είναι;
Είναι πολύ συχνή και η επίπτωσή της αυξάνεται με την ηλικία. Παράγοντες που προδιαθέτουν είναι η παχυσαρκία, η αυξημένη ενδοκοιλιακή πίεση, η χαλάρωση των συνδέσμων και η κληρονομικότητα.
Η μεγάλη πλειονότητα είναι μικρές, ολισθαίνουσες κήλες (τύπου I) που συχνά παραμένουν ασυμπτωματικές και ανακαλύπτονται τυχαία σε ενδοσκόπηση ή απεικόνιση.
Πώς εκδηλώνεται;
Όταν προκαλεί ενοχλήσεις, τα συχνότερα συμπτώματα είναι:
- Οπισθοστερνικό καύσος (καούρα) και όξινη παλινδρόμηση.
- Αναγωγές τροφής ή υγρού, ιδίως σε κατάκλιση ή μετά το φαγητό.
- Δυσφαγία (δυσκολία κατάποσης) και αίσθημα «κολλήματος» της τροφής.
- Επιγαστρικός ή θωρακικός πόνος, ρέψιμο, φούσκωμα.
- Σε μεγάλες ή παραοισοφαγικές κήλες: πρώιμος κορεσμός, δύσπνοια μετά το γεύμα, χρόνια αναιμία (από διαβρώσεις Cameron).
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διερεύνηση συνδυάζει ενδοσκόπηση και, κατά περίπτωση, λειτουργικό και απεικονιστικό έλεγχο:
- Γαστροσκόπηση (ενδοσκόπηση ανωτέρου πεπτικού): επιβεβαιώνει την κήλη, εκτιμά τυχόν οισοφαγίτιδα και αποκλείει άλλη παθολογία.
- Ακτινολογικός έλεγχος με βάριο (esophagogram): αναδεικνύει το μέγεθος και τον τύπο της κήλης.
- Μανομετρία υψηλής ευκρίνειας και 24ωρη pH-μετρία: προεγχειρητικά, για αξιολόγηση κινητικότητας και παλινδρόμησης.
- Αξονική τομογραφία (CT): σε μεγάλες ή παραοισοφαγικές κήλες για ακριβή χαρτογράφηση.
Πώς ταξινομείται;
Διακρίνονται τέσσερις ανατομικοί τύποι, που καθορίζουν την αντιμετώπιση:
- Τύπος I — Ολισθαίνουσα (sliding): η συχνότερη (>95%). Η γαστροοισοφαγική συμβολή ολισθαίνει πάνω από το διάφραγμα.
- Τύπος II — Παραοισοφαγική (καθαρή): ο θόλος του στομάχου ανέρχεται δίπλα στον οισοφάγο, ενώ η συμβολή παραμένει στη θέση της.
- Τύπος III — Μικτή: συνδυασμός των τύπων I και II.
- Τύπος IV: στον θώρακα ανέρχονται και άλλα όργανα (π.χ. κόλον, σπλήνας).
Οι τύποι II–IV (παραοισοφαγικές) έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο επιπλοκών και συχνότερα χρειάζονται χειρουργική αντιμετώπιση.
Σύγχρονες θεραπευτικές επιλογές
Δεν χρειάζονται όλες οι διαφραγματοκήλες χειρουργείο. Η αντιμετώπιση εξατομικεύεται με βάση τον τύπο, τα συμπτώματα και τις επιπλοκές. Στόχος είναι ο έλεγχος των συμπτωμάτων και η πρόληψη επιπλοκών, με διατήρηση της φυσιολογικής λειτουργίας.
Λαπαροσκοπική αποκατάσταση τρήματος & θολοπλαστική
Η σύγχρονη ελάχιστα επεμβατική επέμβαση εκλογής: επαναφορά του στομάχου στην κοιλιά, σύγκλειση του διευρυμένου τρήματος και κατασκευή αντιπαλινδρομικού «μανικιού» (θολοπλαστική). Ενδείκνυται σε ανθεκτική παλινδρόμηση ή συμπτωματική κήλη.
Συντηρητική αντιμετώπιση
Για ασυμπτωματικές ή ήπιες κήλες τύπου I: τροποποίηση τρόπου ζωής (απώλεια βάρους, αποφυγή όψιμων γευμάτων, ανύψωση κεφαλής κλίνης) και φαρμακευτική αγωγή για τον έλεγχο της οξύτητας.
Αποκατάσταση παραοισοφαγικής κήλης
Οι κήλες τύπου II–IV συχνά χρειάζονται χειρουργείο επί συμπτωμάτων ή επιπλοκών, ενίοτε με χρήση ενισχυτικού υλικού (πλέγμα) για μείωση της υποτροπής. Σε οξεία συστροφή απαιτείται επείγουσα αντιμετώπιση.
Ρομποτική προσέγγιση
Σε σύνθετες, μεγάλες ή υποτροπιάζουσες κήλες, η ρομποτική πλατφόρμα προσφέρει αυξημένη ακρίβεια στους χειρισμούς γύρω από το οισοφαγικό τρήμα και διευκολύνει τη λεπτή ραφή.
Συχνές ερωτήσεις ασθενών
Πρέπει πάντα να χειρουργείται η διαφραγματοκήλη;
Όχι. Οι μικρές, ασυμπτωματικές κήλες τύπου I συνήθως απλώς παρακολουθούνται. Χειρουργείο προτείνεται σε ανθεκτική παλινδρόμηση, μεγάλες ή παραοισοφαγικές κήλες και επί επιπλοκών.
Ποια είναι η σχέση με τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση;
Η διαφραγματοκήλη διαταράσσει τον αντιπαλινδρομικό μηχανισμό και ευνοεί την παλινδρόμηση. Γι' αυτό η χειρουργική αποκατάσταση συχνά συνδυάζεται με θολοπλαστική.
Θα χρειαστώ πλέγμα;
Δεν χρειάζεται πάντα. Σε μεγάλες παραοισοφαγικές κήλες μπορεί να χρησιμοποιηθεί ενισχυτικό υλικό για μείωση της υποτροπής· η απόφαση είναι εξατομικευμένη.
Μπορεί να υποτροπιάσει;
Υπάρχει μικρή πιθανότητα υποτροπής, ιδίως σε μεγάλες κήλες. Η σωστή τεχνική, ο έλεγχος του βάρους και η αποφυγή έντονης κοιλιακής πίεσης μειώνουν τον κίνδυνο.